{"id":15460,"date":"2021-05-02T20:17:52","date_gmt":"2021-05-02T18:17:52","guid":{"rendered":"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/?p=15460"},"modified":"2021-05-02T20:33:57","modified_gmt":"2021-05-02T18:33:57","slug":"230-rocznica-uchwalenia-konstytucji-3-maja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/230-rocznica-uchwalenia-konstytucji-3-maja\/","title":{"rendered":"230. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-15461 size-full\" src=\"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/230-rocznica-Konstytucji-3-Maja.jpg\" alt=\"230 rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja \" width=\"1920\" height=\"810\" srcset=\"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/230-rocznica-Konstytucji-3-Maja.jpg 1920w, https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/230-rocznica-Konstytucji-3-Maja-300x127.jpg 300w, https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/230-rocznica-Konstytucji-3-Maja-1024x432.jpg 1024w, https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/230-rocznica-Konstytucji-3-Maja-768x324.jpg 768w, https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/230-rocznica-Konstytucji-3-Maja-1536x648.jpg 1536w, https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/230-rocznica-Konstytucji-3-Maja-500x211.jpg 500w\" sizes=\"(max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/p>\n<h1 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #3b0101;\">Konstytucja przyj\u0119ta przez Sejm Rzeczypospolitej (nazwany p\u00f3\u017aniej Wielkim) w dniu 3 maja 1791 roku w Warszawie by\u0142a pierwsz\u0105 w Europie i drug\u0105 w \u015bwiecie nowoczesn\u0105 konstytucj\u0105.<\/span><\/h1>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><br \/>\nKonstytucja 3 Maja<\/strong> regulowa\u0142a prawo RON <em>(<span class=\"aCOpRe\">Rzeczpospolitej Obojga Narod\u00f3w)<\/span><\/em>, wprowadzaj\u0105c \u0142ad do zanarchizowanych rz\u0105d\u00f3w magnaterii. Autorami <strong>Konstytucji 3 Maja<\/strong>\u00a0byli <em>Kr\u00f3l\u00a0Stanis\u0142aw August Poniatowski,<\/em>\u00a0<em>Ignacy Potocki<\/em>\u00a0i\u00a0<em>Hugo Ko\u0142\u0142\u0105taj<\/em>. Nie obesz\u0142o si\u0119 bez przeszk\u00f3d podczas obrad w trakcie kt\u00f3rych uchwalono Konstytucj\u0119. W czasie obrad Sejmu Czteroletniego wielu pos\u0142\u00f3w, pracuj\u0105cych na zlecenie pa\u0144stw o\u015bciennych (Rosji, Prus czy Austrii) , sprzeciwia\u0142o si\u0119 powo\u0142aniu ustawy zasadniczej. Okazja nadarzy\u0142a si\u0119 3 maja 1791 roku, w\u00f3wczas wielu przeciwnik\u00f3w <strong>konstytucji<\/strong>\u00a0nie powr\u00f3ci\u0142o jeszcze z Wielkanocnego urlopu. Po siedmiogodzinnych obradach Sejm zatwierdzi\u0142 konstytucj\u0119, a kr\u00f3l\u00a0Stanis\u0142aw August Poniatowski\u00a0j\u0105 podpisa\u0142. Tw\u00f3rcy Konstytucji 3 Maja okre\u015blili j\u0105 jako\u00a0<em>\u201eostatni\u0105 wol\u0119 i testament gasn\u0105cej Ojczyzny\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><!--more--><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #800000;\"><br \/>\n<span style=\"color: #3b0101;\">Konstytucja 3 Maja \u2013 najwa\u017cniejsze zmiany w prawie<\/span><\/span><\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Konstytucja<\/strong>\u00a0wprowadza\u0142a tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy na ustawodawcz\u0105, wykonawcz\u0105 i s\u0105downicz\u0105. Ogranicza\u0142a immunitety prawne oraz przywileje szlachty zagrodowej, tak zwanej go\u0142oty. Celem ogranicze\u0144 wzgl\u0119dem szlachty by\u0142o zapobie\u017cenie mo\u017cliwo\u015bci przekupstwa, biednego szlachcica przez agent\u00f3w obcego pa\u0144stwa.\u00a0<strong>Konstytucja<\/strong>\u00a0potwierdza\u0142a te\u017c przywileje mieszcza\u0144skie nadane w akcie prawnym z 18 kwietnia 1791 roku. Wed\u0142ug tego aktu, mieszczanie mieli prawo do bezpiecze\u0144stwa osobistego, posiadania maj\u0105tk\u00f3w ziemskich, prawo zajmowania stanowisk oficerskich i stanowisk w administracji publicznej a tak\u017ce prawo nabywania szlachectwa. Miasta mia\u0142y prawo do wys\u0142ania na Sejm 24 plenipotent\u00f3w jako swoich przedstawicieli, kt\u00f3rzy mieli g\u0142os w sprawach dotycz\u0105cych miast. Akt ten obejmowa\u0142 posp\u00f3lstwo opiek\u0105 prawa i administracji rz\u0105dowej. <strong>Konstytucja 3 Maja<\/strong>\u00a0znosi\u0142a takie\u00a0<em>\u201enarz\u0119dzia w\u0142adzy szlacheckiej\u201d<\/em>\u00a0jak\u00a0<em>liberum veto, konfederacje, sejm skonfederowany<\/em>\u00a0oraz ogranicza\u0142a prawa sejmik\u00f3w ziemskich.\u00a0 W dniu ustanowienia\u00a0<strong>Konstytucji 3 Maja<\/strong>\u00a0przestaje istnie\u0107\u00a0<strong>Rzeczpospolita Obojga Narod\u00f3w<\/strong>\u00a0a w jej miejsce zostaje powo\u0142ana\u00a0<strong>Rzeczpospolita Polska<\/strong>.\u00a0 Zniesiona zostaje te\u017c\u00a0<em>wolna elekcja<\/em>, kt\u00f3ra w wieku XVIII w og\u00f3le si\u0119 nie sprawdzi\u0142a, jej miejsce zast\u0119puje w\u0142adza dziedziczna, kt\u00f3r\u0105 po \u015bmierci\u00a0Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego\u00a0mia\u0142 przej\u0105\u0107 w\u0142adca z dynastii Wettyn\u00f3w.\u00a0 Aby czuwa\u0107 nad bezpiecze\u0144stwem wprowadzono sta\u0142\u0105 armi\u0119, kt\u00f3rej liczebno\u015b\u0107 mia\u0142a si\u0119ga\u0107 100 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy, oraz ustanowiono podatki w wysoko\u015bci 10% dla szlachty i 20% dla duchowie\u0144stwa \u2013 go\u0142ota, mieszczanie i ch\u0142opi byli zwolnieni z p\u0142acenia podatku.\u00a0 Katolicyzm zosta\u0142 uznany za religi\u0119 panuj\u0105c\u0105, jednocze\u015bnie zapewniono swobod\u0119 wyzna\u0144, cho\u0107 apostazja wci\u0105\u017c by\u0142a uznawana za przest\u0119pstwo. Aby\u00a0<strong>Konstytucja<\/strong>\u00a0by\u0142a zawsze aktualna co 25 lat mia\u0142 si\u0119 zbiera\u0107 Sejm Konstytucyjny, kt\u00f3ry mia\u0142by prawo zmieni\u0107 zapisy w konstytucji.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><\/h2>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #800000;\"><br \/>\n<span style=\"color: #3b0101;\">Konstytucja 3 Maja \u2013 tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy<\/span><\/span><\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W\u0142adz\u0119 ustawodawcz\u0105 posiada\u0142 dwuizbowy parlament. W sk\u0142ad parlamentu wchodzi\u0142a Izba Poselska na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142ada\u0142o si\u0119 204 pos\u0142\u00f3w (szlachta ziemia\u0144ska) oraz 24 plenipotent\u00f3w reprezentuj\u0105cych miasta kr\u00f3lewskie. Oraz Izba Senacka (132 cz\u0142onk\u00f3w), w kt\u00f3rej mogli zasiada\u0107, senatorowi, wojewodzie, kasztelani, ministrowie oraz biskupi.\u00a0 W\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105 posiada\u0142a rada kr\u00f3lewska w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzili Kr\u00f3l jako przewodnicz\u0105cy, pi\u0119ciu ministr\u00f3w, prymas Polski (jako przewodnicz\u0105cy Komisji Edukacji Narodowej), oraz bez prawa g\u0142osu nast\u0119pca tronu, marsza\u0142ek sejmu i dw\u00f3ch sekretarzy. Ministrowie cho\u0107 byli powo\u0142ani przez Kr\u00f3la odpowiadali przed sejmem.\u00a0<strong>Konstytucja 3 Maja<\/strong>\u00a0wprowadza\u0142a pi\u0119ciu ministr\u00f3w \u2013 ministra policji, ministra piecz\u0119ci (spraw wewn\u0119trznych), ministra piecz\u0119ci spraw zagranicznych, ministra belli (wojny) i ministra skarbu. Akty prawne wydawane przez kr\u00f3la, wymaga\u0142y kontrasygnaty ministra. Utrzymano zasad\u0119 m\u00f3wi\u0105c\u0105 ,\u017ce kr\u00f3l \u201enic sam przez si\u0119 nie czyni\u0105cy, za nic w odpowiedzi narodowi by\u0107 nie mo\u017ce\u201d.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><\/h2>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #800000;\"><br \/>\n<span style=\"color: #3b0101;\">Obalenie Konstytucji 3 Maja i Konfederacja Targowicka<\/span><\/span><\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-15465 alignleft\" src=\"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Konstytucja-3-Maja.jpg\" alt=\"Konstytucja 3 Maja\" width=\"350\" height=\"175\" srcset=\"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Konstytucja-3-Maja.jpg 850w, https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Konstytucja-3-Maja-300x150.jpg 300w, https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Konstytucja-3-Maja-768x384.jpg 768w, https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Konstytucja-3-Maja-500x250.jpg 500w\" sizes=\"(max-width: 350px) 100vw, 350px\" \/>Konstytucja 3 Maja<\/strong>\u00a0przetrwa\u0142a czterna\u015bcie miesi\u0119cy, prawa jego wprowadza\u0142a do zdemoralizowanej przez przywileje Rzeczpospolitej, by\u0142y nie do zaakceptowania przez warstw\u0119 magnack\u0105. To oni obok szlachty zagrodowej stracili najwi\u0119cej. Z dniem kiedy tzw go\u0142ota, zosta\u0142a odsuni\u0119ta od w\u0142adzy pa\u0144stwowej, magnateria cz\u0119sto na zlecenie agent\u00f3w pruskich czy rosyjskich nie mog\u0142a kupczy\u0107 ustawami, czy zg\u0142asza\u0107\u00a0<em>liberum veto<\/em>\u00a0ustami przekupionych pos\u0142\u00f3w. W dniu 27 kwietnia\u00a0 1792 roku w Petersburgu zawi\u0105za\u0142a si\u0119 konfederacja p\u00f3\u017aniej nazwana targowick\u0105. Nale\u017celi do niej\u00a0<em>Szcz\u0119sny Potocki<\/em>,\u00a0<em>Ksawery Branicki<\/em>\u00a0i\u00a0<em>Seweryn Rzewuski<\/em>. Na ich \u201epro\u015bb\u0119\u201d po\u0142\u0105czone si\u0142y targowiczan 20 tysi\u0119cy i\u00a0\u00a0 armii rosyjskiej w liczbie 97 tysi\u0119cy wkroczy\u0142y do Polski.\u00a0 Kr\u00f3l zdo\u0142a\u0142 wystawi\u0107 tylko 37 tysi\u0119czn\u0105 armi\u0119 sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z rekrut\u00f3w. Mimo kilku wygrany bitew , kiedy wojska rosyjskie dotar\u0142y pod Warszaw\u0119, kr\u00f3l zdecydowa\u0142 si\u0119 na kapitulacj\u0119 i przy\u0142\u0105czenie do targowiczan. Armia polska posz\u0142a w rozsypk\u0119 a sen o wolno\u015bci umar\u0142 na kolejny wiek.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><\/h2>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #800000;\"><br \/>\n<span style=\"color: #3b0101;\">\u015awi\u0119to Narodowe Konstytucji 3 Maja<\/span><\/span><\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015awi\u0119to\u00a0<strong>Konstytucji 3 Maja<\/strong>\u00a0obchodzono do ostatniego rozbioru. \u015awi\u0119towanie 3 Maja by\u0142o zakazane we wszystkich zaborach, dopiero po I W\u015a kiedy Polska odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 \u015awi\u0119to\u00a0<strong>Konstytucji 3 Maja<\/strong>\u00a0zosta\u0142o wznowione. Podczas II W\u015a w czasie okupacji niemieckiej i radzieckiej \u015awi\u0119to zosta\u0142o zdelegalizowane. Dopiero w 1981 roku w\u0142adza ludowa zezwoli\u0142a na obchody 3-majowe. Od 1989 roku \u015awi\u0119to\u00a0<strong>Konstytucji 3 Maja<\/strong>\u00a0\u2013 zn\u00f3w jest \u015bwi\u0119tem narodowym a od 2007 roku obchodzone jest r\u00f3wnie\u017c na Litwie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Konstytucja przyj\u0119ta przez Sejm Rzeczypospolitej (nazwany p\u00f3\u017aniej Wielkim) w dniu 3 maja 1791 roku w Warszawie by\u0142a pierwsz\u0105 w Europie i drug\u0105 w \u015bwiecie nowoczesn\u0105 konstytucj\u0105. &nbsp; Konstytucja 3 Maja regulowa\u0142a prawo RON (Rzeczpospolitej Obojga Narod\u00f3w), wprowadzaj\u0105c \u0142ad do zanarchizowanych &hellip; <a href=\"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/230-rocznica-uchwalenia-konstytucji-3-maja\/\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-15460","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15460","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15460"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15460\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15484,"href":"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15460\/revisions\/15484"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15460"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15460"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zst.klodzko.pl\/zst\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15460"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}